1. Regelgeving

a. Relevante wetgeving

Uitvoeringswet UNESCO-verdrag 1970 inzake onrechtmatige invoer, uitvoer of eigendomsoverdracht van cultuurgoederen (hierna: Uitvoeringswet UNESCO 1970)

b. Doel wetgeving

De Uitvoeringswet UNESCO 1970 maakt het voor verdragsstaten mogelijk om via privaatrechtelijke stappen cultuurgoederen terug te vorderen die op een op grond van het UNESCO verdrag 1970 onrechtmatige wijze zijn verkregen, met als doel teruggave van cultuurgoederen aan de bevoegde autoriteiten van de verdragsstaat dat daar om heeft verzocht.

2. Bevoegdheden en taak

a. Bevoegdheden

Bevoegdheden Douane

De Douane ontleent haar controlebevoegdheden aan de Algemene douanewet (Adw). De Douane kan informatie overdragen op grond van de Adw.

Bij het constateren van een strafbaar feit maakt de Douane gebruik van haar opsporingsbevoegdheden op grond van het Besluit buitengewoon opsporingsambtenaar Belastingdienst/Douane.

Bevoegdheden Erfgoedinspectie

De Erfgoedinspectie is belast met het toezicht op de naleving van de Uitvoeringswet UNESCO 1970 conform het bepaalde in de artikelen 8 en 9 van de wet.

De ambtenaren van de Erfgoedinspectie maken bij de uitvoering van hun taak gebruik van de bevoegdheden zoals opgenomen in hoofdstuk 5, afd. 5.2 van de Algemene wet bestuursrecht.

b. Taak diverse diensten

Taak Belastingdienst/Douane (hierna Douane):

De Douane houdt toezicht aan de buitengrens op goederen die de Gemeenschap binnenkomen en uitgaan.

De Douane verricht het toezicht op de Uitvoeringswet UNESCO 1970 voor cultuurgoederen die de Gemeenschap binnenkomen in zijn processen binnenbrengen, brengen in het vrije verkeer, actieve veredeling en tijdelijke invoer.

Het toezicht van de Douane op cultuurgoederen die de Gemeenschap verlaten verricht de Douane in zijn processen uitvoer en passieve veredeling op basis van de Wet tot behoud van cultuurbezit.

Wanneer de Douane in andere processen een vermoedelijke overtreding van de Uitvoeringswet UNESCO 1970 constateert, wordt de Erfgoedinspectie geïnformeerd.

Taak Erfgoedinspectie:

De Erfgoedinspectie houdt toezicht op de naleving van de Uitvoeringswet UNESCO 1970.

3. Uitvoering

a. Douanetoezicht

De Douane maakt gebruik van uiteenlopende vormen van toezicht. Voor de taak van deze bijlage kunnen relevant zijn:

- Horizontaal toezicht, gebaseerd op afspraken met het bedrijfsleven;

- Controles van de administratie(s) van bedrijven;

- Controles van de aangifte(s);

- Fysieke controle van goederen.

Uitgangspunt voor het douanetoezicht is risicobeheersing. Bij de taak van deze bijlage kunnen risico's op overtreding van Uitvoeringswet UNESCO 1970 aan de orde zijn.

Jaarlijks wordt een handhavingsplan Cultuurgoederen opgesteld, in samenwerking met de Erfgoedinspectie. Dit handhavingsplan is gebaseerd op een risicoanalyse, die in samenwerking met de Erfgoedinspectie wordt uitgevoerd. In het handhavingsplan wordt het douanetoezicht uitgewerkt voor de in 2b genoemde douaneprocessen. Op basis van het handhavingsplan komen controleopdrachten tot stand.

Handhavingscommunicatie met betrekking tot de onderhavige taak is primair de verantwoordelijkheid van de Erfgoedinspectie.

Monsterneming van cultuurgoederen door de Douane is niet toegestaan. De Erfgoedinspectie zal verdere determinatie van de goederen coördineren.

b. Afhandeling overtredingen

Als de Douane bij de uitvoering van haar toezicht een vermoedelijke overtreding constateert, dan wordt de vrijgave van de goederen geschorst of mogen de goederen niet worden weggevoerd zonder toestemming.

Bij twijfel over de vaststelling van een overtreding, schakelt de Douane primair de contactpersoon cultuurgoederen in en deze vervolgens de Erfgoedinspectie.

De Douane, via de contactpersoon cultuurgoederen, informeert meteen de Erfgoedinspectie over de schorsing van de vrijgave of het weigeren van toestemming tot wegvoering (op grond van de douanewetgeving).

De Erfgoedinspectie beoordeelt, eventueel in samenspraak met andere experts, of de goederen die de Douane vasthoudt, cultuurgoederen zijn die voldoen aan het gestelde in de Uitvoeringswet UNESCO 1970.

De Douane geeft de goederen niet vrij totdat de Erfgoedinspectie een definitief besluit heeft genomen over de aard van de goederen. Dit besluit wordt binnen een termijn van 5 werkdagen door de Erfgoedinspectie aan de contactpersoon cultuurgoederen kenbaar gemaakt.

In overleg met de Erfgoedinspectie draagt de Douane geconstateerde overtredingen over aan de Erfgoedinspectie. Bij deze overdracht maakt de Douane een proces-verbaal van bevinding en overdracht op.

De inbewaringneming van de goederen vindt slechts plaats op aanwijzing van de Erfgoedinspectie. De Erfgoedinspectie geeft nadere aanwijzingen op welke wijze de goederen worden vervoerd dan wel opgeslagen.

c. Specifieke taakuitvoering

In overleg met de Erfgoedinspectie is in het handboek VGEM onderdeel "Cultuurgoederen" meer specifiek beschreven hoe de Douane uitvoering geeft aan deze taak.

4. Planning, evaluatie en verantwoording

a. Doelstellingen en prioriteiten

Jaarlijks stelt de Douane in overleg met de Erfgoedinspectie het "Handhavingsplan cultuurgoederen" op.

In het handhavingsplan wordt de uit te voeren risicobeheersing beschreven. De risico's inzake de verboden om onrechtmatig verkregen cultuurgoederen afkomstig uit een UNESCO verdragsstaat die Nederland binnenkomen of uitgaan, maken hier onderdeel van uit.

De Douane voert ten behoeve van dit plan risicovinding en risicoanalyse uit.

De Erfgoedinspectie draagt bij aan het verzamelen van de hiervoor benodigde gegevens.

Binnen de Douane wordt het `Handhavingplan cultuurgoederen' formeel vastgesteld binnen het landelijke hoofdkantoor (Handhavingsregie). De handhavingsdoelstellingen uit het plan worden in het besluitvormingsproces over het totaal aan doelstellingen bij de Douane meegewogen. De Douane koppelt het resultaat hiervan terug aan de Erfgoedinspectie.

b. Evaluatie en verantwoording

De Douane draagt zorg voor de evaluatie van de handhaving zoals die is vastgelegd in het `Handhavingsplan cultuurgoederen'. De Douane verantwoordt zich op basis hiervan aan het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) / de Erfgoedinspectie.

De Douane en de Erfgoedinspectie bespreken jaarlijks de samenwerking. Dit heeft tot doel na te gaan of de afspraken in deze bijlage nog actueel en toereikend zijn en of er knelpunten en wensen ten aanzien van de samenwerking zijn.

5. Informatie-uitwisseling

a. AEO en HTD

De Douane consulteert het Ministerie van OC&W en meer specifiek, de Erfgoedinspectie, over bedrijven:

1. die een certificaat hebben aangevraagd in het kader van de regeling Geautoriseerde Marktdeelnemer/Authorised Economic Operator (hierna: AEO) als bedoeld in art. 14bis Verordening 2454/93.

Wanneer de Erfgoedinspectie relevante gegevens heeft die een beletsel kunnen vormen voor het aangaan van afspraken dan wel de afgifte van het AEO-certificaat deelt zij dit mee aan het Landelijk centrum AEO (hierna: LCAEO) van de Douane. Het LCAEO koppelt aan de Erfgoedinspectie terug wat met de gegevens is gedaan en of de afspraken dan wel het certificaat al dan niet is verleend.
De Erfgoedinspectie wijst voor deze informatie-uitwisseling een contactpersoon aan en maakt deze bekend aan het LCAEO. Procedures en termijnen worden nader overeengekomen tussen het LCAEO en de Erfgoedinspectie.

2. Of wanneer bedrijven met de Douane afspraken willen maken in het kader van Horizontaal Toezicht Douane (HTD).

b. Informatie-uitwisseling

De Douane

- stelt aan de Erfgoedinspectie desgevraagd voor analyse relevante gegevens beschikbaar uit databestanden en dossiers in relatie tot Uitvoeringswet UNESCO 1970;

- informeert de Erfgoedinspectie over wijzigingen van wetgeving, handhavingsbeleid, nieuwe trends of nieuw ontstane risico's.

Het ministerie van OC&W / de Erfgoedinspectie

- stelt aan de Douane ten behoeve van risicovinding, risicoanalyse en evaluatie relevante gegevens beschikbaar;

- informeert de Douane over wijzigingen van wetgeving, handhavingsbeleid, nieuwe trends of nieuw ontstane risico's;

- informeert de Douane over de wijze van afhandeling van overgedragen zaken en het uiteindelijke resultaat daarvan.

6. Scholing en helpdesk

a. Opleiding en scholing

De Douane is verantwoordelijk voor de inzet van gekwalificeerd personeel voor de uitvoering van de taken die voortvloeien uit deze bijlage.

De Erfgoedinspectie levert desgevraagd steun bij de opleiding van douanemedewerkers op het gebied van de cultuurgoederen.

b. Helpdeskfunctie

Douane

Binnen de Douane vervullen de contactpersonen cultuurgoederen de primaire helpdeskfunctie voor hun collega's.

Erfgoedinspectie

De helpdeskfunctie met betrekking tot het toezicht op cultuurgoederen wordt vervuld door de Erfgoedinspectie.

Vragen vanuit de Douane aan de Erfgoedinspectie worden via de contactpersoon cultuurgoederen gesteld en beantwoord.

7. Overleg en contacten

a. Overleg

Tenminste één keer per jaar of op verzoek vindt overleg plaats tussen de Erfgoedinspectie en de Douane over de handhaving, het toezicht op cultuurgoederen en het functioneren van de samenwerking volgens deze bijlage en het "Handhavingsplan cultuurgoederen".

b. Contacten

Ministerie van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap:

De Erfgoedinspectie

Douane:

Landelijk kantoor; team Handhavingsregie

Zwolle, 23 november 2009

Namens de minister van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap,

Namens de Directeur-generaal Belastingdienst,

De directeur Erfgoedinspectie,

Het lid van het managementteam Belastingdienst/Douane Noord,

Mw. Drs. S.E.B. Siregar

Mr. J.A.M. van Lanen