30.05.00 Intellectuele eigendomsrechten
30.05.00 Intellectuele eigendomsrechten, 6 april 2009, Versie 3.1
De houder van een intellectueel eigendomsrecht is mede zelf verantwoordelijk om op te treden tegen inbreuk op dat recht. Daarvoor beschikt hij over diverse civielrechtelijke mogelijkheden.
Er zijn
De strafrechtelijke handhaving is de verantwoordelijkheid van het Openbaar Ministerie (OM) en de FIOD-ECD. De activiteiten van de Douane blijven in dit verband beperkt tot het in beslag nemen en verbaliseren.
Bij strafrechtelijke handhaving staat altijd de vraag centraal welke inspanningen moeten worden verricht na het aantreffen van onregelmatigheden. Het gaat dan om (vervolg)onderzoek en vervolging. Als vervolging inderdaad het doel is, dan betekent dit een grote aanslag op de capaciteit van de Douane en het OM. Het werkproces vanaf het constateren van de onregelmatigheid tot het aanbieden van het proces-verbaal aan het OM is een arbeidsintensief traject.
Denk bijvoorbeeld aan:
- het horen van mogelijke verdachten uit Nederland of daarbuiten
- het horen van een afzender (gevestigd buiten de EU), wat vrijwel onmogelijk is
- het bewijsprobleem als de verdachte ontkent
Als al tot een bewijs kan worden gekomen, heeft het aanbieden van een schikkingsvoorstel - gelet op de ernst van de overtreding- veelal de voorkeur. Wordt hieraan niet voldaan, dan zal alsnog dagvaarding plaatsvinden.
Bij onregelmatigheden die worden geconstateerd bij
De (uiteindelijke) sanctie zal dan ook doorgaans laag zijn, maar de inspanningen die de strafrechtelijke vervolging vraagt, zeer hoog. Desondanks is het van belang onwenselijke en gevaarlijke situaties op te heffen en herhaling te voorkomen. De sanctie die aan de inbreukmaker wordt opgelegd, zou voldoende effect kunnen/moeten hebben om dat te bereiken.
Voor
Het College van procureurs-generaal heeft een Aanwijzing en Richtlijn Intellectuele-eigendomsfraude voor de strafrechtelijke handhaving vastgesteld. Deze bevatten regels voor het OM bij de opsporing en vervolging van overtredingen op het gebied van intellectuele eigendomsrechten. De Aanwijzing en Richtlijn zijn per 1-2-2006 van kracht geworden (Staatscourant 2006, nr 6) en verwerkt in dit voorschrift.
Het uitgangspunt is dat bij de bestrijding van inbreuken op intellectuele eigendomsrechten civielrechtelijk optreden door de houder van het recht voorop staat. Bij dergelijke inbreuken is echter vaak ook het algemeen belang in het geding.
Hierbij wordt met name gedacht aan gevallen die:
- een veilige samenleving (bijvoorbeeld volksgezondheid) bedreigen
- zien op grootschalige vormen van eigendomsfraude die marktverstorende effecten hebben
- betrekking hebben op georganiseerde criminaliteit
Bij de vraag in welke gevallen het strafrecht voor toepassing in aanmerking komt, wordt met de bovenstaande factoren rekening gehouden.
De aanwijzing geeft ook een invulling van de strafuitsluitingsnorm "enkele waren voor eigen gebruik in voorraad" uit
Artikel 337 WvSr heeft betrekking op het merkenrecht en het recht inzake modellen en tekeningen. In lid 1 staat dat de volgende gedragingen strafbaar zijn: het opzettelijk invoeren, doorvoeren, uitvoeren, verkopen, te koop aanbieden, afleveren, uitdelen of in voorraad hebben van mogelijk inbreukmakende goederen.
In lid 2 van dit artikel staat dat het niet strafbaar is om `enkele exemplaren voor eigen gebruik in voorraad te hebben'.
Voor reizigers geldt dat zij zich op deze strafuitsluiting kunnen beroepen. Reizigers die bijvoorbeeld op Schiphol terugkeren met één nagemaakt product (bijvoorbeeld één horloge) vallen onder de toepassing van de strafuitsluitingsgrond van artikel 337 WvSr.
Bij post, postpakketten of koerierszendingen en vrachtzendingen (cargo) geldt de strafuitsluitingsgrond niet. Het begrip `in voorraad hebben' moet worden ingevuld als feitelijk bij zich hebben.
Voor reizigers geldt dat zij enkele exemplaren van (vermoedelijk) inbreukmakende goederen mogen invoeren voor
| Soort goed | Hoeveelheid |
| ...................................... | ......................... |
Horloges |
3 stuks |
Parfums / Eau de toilette |
250 ml |
Beeld- en geluidsdragers met uitzondering van master(s) |
3 stuks/dragers (verschillende titels) |
Datadragers |
Geen |
Overige goederen |
3 stuks/paar |
Bij overschrijding van de hoeveelheid vermoedelijk inbreukmakende goederen van Tabel 1 is in Tabel 2 voorgeschreven op welke wijze strafrechtelijk wordt gehandeld.
| Soort goed | Kolom 1: Schikkingsaanbod door middel van een afstandsverklaring | Kolom 2: Strafrechtelijk optreden door Openbaar Ministerie |
| ............. | ...................... | ................................... |
Horloges |
n.v.t. |
4 stuks of meer |
Parfums/eau de toilette |
1 t/m 500 ml |
501 ml of meer |
Beeld- en geluidsdragers, met uitzondering van master(s) |
1 - 25 stuks |
26 stuks of meer |
Datadragers |
1 t/m 3 |
4 of meer |
Overige goederen |
1 - 50 stuks/paar/eenheid |
51 stuks of meer |
Onderstaande aandachtpunten zijn van belang bij het gebruik van Tabel 1:
- Als beeld- of geluidsdragers worden aangetroffen met twee of meer exemplaren van dezelfde titel, is
- Het aantal auteursrechtelijk beschermde werken op één dvd is van belang. Elke filmtitel telt. Eén dvd met 4 films wordt beschouwd als vier dragers en is dus niet toegestaan. Voor televisieseries op dvd geldt echter niet het aantal titels maar het aantal dragers (dvd's). Het aantal titels op een cd is daarentegen niet van belang. Dit wordt als één drager gezien.
- Met het begrip master wordt bedoeld: een technisch product waarvan het doel is deze aan te wenden voor de productie van optische schijven zoals cd's en dvd's. Een gekopieerde film op dvd die in Nederland nog niet in de bioscoop draait, is dus géén master.
- Onder digitale datadragers vallen:
- businesssoftwar
- overige software voor privé gebruik
- entertainmentsoftware (games)
De Douane controleert niet de inhoud van draagbare datadragers (bijvoorbeeld memory sticks, mp3-spelers of harde schijven).
- Voor personeelsleden van vervoermiddelen (bemanningsleden) die in het internationale verkeer met derde landen worden ingezet, geldt bij het brengen in het vrije verkeer (anders dan voor alcoholhoudende dranken en tabaksproducten) geen andere beperking van hoeveelheden dan voor passagiers (artikel 49, lid 1, Verordening (EEG) nr. 918/83 en artikel 82, lid 1 Douaneregeling).
Wanneer u bij de controle van het reizigersverkeer vermoedelijk inbreukmakende goederen aantreft, gaat u als volgt te werk:
Procedure bij reizigers 1. Bij het aantreffen van vermoedelijk inbreukmakende goederen tijdens controle van het reizigersverkeer, pas altijd 2. Is 3. Is de aangetroffen hoeveelheid vermoedelijk inbreukmakende goederen lager of gelijk aan die genoemd in de betreffende goederencategorie van 4. Als de toegestane hoeveelheid inbreukmakende goederen voor eigen gebruik is overschreden, worden alle inbreukmakende goederen van de desbetreffende categorie in beslag genomen. Het is dus niet zo dat van de totale hoeveelheid inbreukmakende goederen die in beslag worden genomen, de gestelde hoeveelheid voor eigen gebruik behouden mag worden. Alle goederen uit de categorie worden in beslag genomen. 5. Bij overschrijding van de normaantallen van 6. Als geen afspraken zijn gemaakt met het OM en de hoeveelheid goederen in |
In veel van dit soort zendingen worden kleine hoeveelheden vermoedelijk inbreukmakende goederen aangetroffen. Ook bij deze zendingen wordt, mede uit efficiency-overwegingen, bij kleine hoeveelheden in eerste instantie geen toepassing gegeven aan de Verordening maar wordt strafrechtelijk opgetreden.
| Soort goed | Kolom 1 Strafrechtelijk afdoen door inbeslagname | Kolom 2 Civielrechtelijk/ Strafrechtelijk Procedure Vo. 1383/ 2003 |
| ......................... | ...................... | ........................... |
Horloges |
1 t/m 10 stuks |
> 10 stuks |
Parfum/eau de toilette |
1 t/m 1000 ml |
> 1000 ml |
Beeld,- data-, en geluiddragers |
1 t/m 25 stuks |
> 25 stuks |
Overige goederen |
1 t/m 25 stuks |
> 25 stuks |
Pas bij de hoeveelheid uit kolom 2 van Tabel 3 wordt de procedure voor het
Geen toepassing strafuitsluitingsgrond
De
Als u bij de controle van post, postpakketten en koerierszendingen vermoedelijk inbreukmakende goederen aantreft, gaat u als volgt te werk:
Procedure post-, pakket-, en koerierszendingen 1. Onderzoek of de aangetroffen goederen onder één van de in 2. Is de aangetroffen hoeveelheid vermoedelijk inbreukmakende goederen lager of gelijk aan die genoemd in kolom 1 van 3. Is de aangetroffen hoeveelheid vermoedelijk inbreukmakende goederen groter dan die genoemd in kolom 1 van tabel 3, handel dan volgens het hoofdstuk - goederen niet vrijgeven - melding aan afdeling IER - houder van het recht onderneemt (civielrechtelijke) stappen, tenzij de FIOD-ECD tot vervolging overgaat |
Bij het aantreffen van goederen die vermoedelijk inbreuk maken op een intellectueel eigendomsrecht bij verhuisboedels, handelt u als volgt:
Verhuisboedel en handhaving - Bij gebruikte vermoedelijk inbreukmakende goederen (bijvoorbeeld cd's, dvd's, kleding en overige huisraad) wordt niet opgetreden. - Bij nieuwe vermoedelijke inbreukmakende goederen past |
Wanneer vermoedelijk inbreukmakende goederen worden aangetroffen, anders dan bij een reiziger of in post, postpakketten of koerierszendingen, dan wordt
Er zijn situaties dat u de douanewaarde van vermoedelijk inbreukmakende goederen moet vaststellen. Dit is het geval als een reiziger met 3 of minder vermoedelijk inbreukmakende goederen de Gemeenschap binnenkomt.
De douanewaarde van deze inbreukmakende goederen is niet de prijs van de originele (niet nagemaakte) goederen. De douanewaarde wordt vastgesteld aan de hand van identieke of soortgelijke inbreukmakende goederen waarbij deze waarde als uitgangspunt genomen wordt.
De prijzen van namaakgoederen zijn op verschillende manieren te achterhalen waarbij het internet (bijvoorbeeld marktplaats.nl) als hulpmiddel kan dienen voor de vaststelling.
Een vermoedelijke inbreuk op intellectuele eigendomsrechten loopt soms samen met een overtreding van andere wetgeving. In deze paragraaf komt achtereenvolgens de samenloop met de Wet op de Accijns en de Wet op de Geneesmiddelenvoorziening aan de orde.
Goederen die inbreuk maken op bepaalde intellectuele eigendomsrechten, kunnen tegelijkertijd inbreuk maken op de Wet op de Accijns. Deze samenloop doet zich met name voor bij rookwaren. Wanneer u rookwaren aantreft die mogelijk inbreuk maken op een intellectueel eigendomsrecht, moet u de
Hieronder wordt aangegeven welke wetgeving en uitgangspunten aan deze procedure ten grondslag liggen.
Wetgeving en bevoegdheden
Op grond van artikel 5, lid 1, letter b, van de Wet op de Accijns is het niet toegestaan om accijnsgoederen in het bezit te hebben waar geen belasting op is geheven. Douaneambtenaren zijn bevoegd om deze goederen op strafrechtelijke gronden in beslag te nemen (artikel 81 Algemene wet inzake Rijksbelastingen (AWR). Zij zijn namelijk belast met het opsporen van feiten die in de belastingwet strafbaar zijn gesteld (artikel 80 AWR juncto 142 WvSr).
Uitgangspunten procedure
De procedure die u dient te volgen bij mogelijk inbreukmakende rookwaren is gebaseerd op het Handboek accijns en verbruiksbelastingen,
Voor geneesmiddelen gelden bepaalde voorwaarden bij het in het vrije verkeer brengen. De Douane heeft hier in het kader van de Wet op de geneesmiddelenvoorziening ook een taak. In het voorschrift Geneesmiddelen
Hieronder staan de mogelijke situaties vermeld. Feitelijk is alleen in situatie 2 sprake van een samenloop. De andere situaties betreffen geen samenloop en daarin behoeft geen extra tijd en energie gestoken te worden tenzij de feiten en omstandigheden u anders doen beslissen (bijvoorbeeld een zeer omvangrijke zending waarbij het de moeite loont ook te onderzoeken of wellicht een andere wettelijke bepaling is overtreden).
1. Geneesmiddel zeker, namaak geen vermoeden.
Als wordt vastgesteld dat sprake is van (ongeregistreerde) geneesmiddelen en niet duidelijk is dat vermoedelijk inbreuk wordt gemaakt op een intellectueel eigendomsrecht handelt u volgens het voorschrift Geneesmiddelen.
2. Geneesmiddel zeker, namaak duidelijk (samenloop).
Als duidelijk wordt vastgesteld dat sprake is van (ongeregistreerde) geneesmiddelen en ook duidelijk sprake is van een vermoedelijke inbreuk op een intellectueel eigendomsrecht: u handelt volgens dit voorschrift.
3. Geneesmiddel niet zeker, namaak duidelijk vermoeden.
Dit ziet bijvoorbeeld op een gezondheidsproduct in de vorm van vitaminepreparaten. U handelt volgens dit voorschrift.
