Handboeken

Handboek VGEM

30.08.00 Vervoer gevaarlijke stoffen

• 1. Inleiding
• 2. Begripsbepalingen en wetgeving
• 3. Bevoegdheidsbepalingen
• 4. Taakverdeling
• 5. Vaststelling gevaarlijke stoffen
  • 5.1. Gevaarlijke stoffen volgens de WVGS
  • 5.2. Vrijstellingen en uitzonderingen
    • 5.2.1. Algemene vrijstellingen
    • 5.2.2. Gedeeltelijke vrijstellingen
    • 5.2.3. Vervoer van radioactief materiaal
    • 5.2.4. Internationaal vervoer door de krijgsmacht
  • 5.3. Gevarenklassen
  • 5.4. Aanduiding gevaarlijke stoffen
    • 5.4.1. Kenmerking en etikettering
    • 5.4.2. Twee soorten oranje borden
    • 5.4.3. Voorbeelden gevaarsidentificatienummers
    • 5.4.4. Kenmerking en etikettering
  • 5.5. Voorschriften voor verpakkingen
  • 5.6. Veiligheid bij slechte weersomstandigheden
• 6. Proces aangiftebehandeling en werkzaamheden
• 7. Proces fysiek toezicht en werkzaamheden
• 8. Controles door de vraagbaak WVGS
• 9. Maatregelen door vraagbaak WVGS
• 10. Informatie-uitwisseling en adresgegevens
• 11. Bijlage 1 Model Ínspectierapport Douane
• 12. Bijlage 2 Model Brief informatie vakbekwaamheidscertificaat
• 13. Bijlage 3 Model Brief informatie VLG-keuring
• 14. Bijlage 4 Model Brief inzending bescheiden aan IVW
• 15. Bijlage 5 Model Verkort proces-verbaal LOS milieu (WVGS)
• 16. Bijlage 6 Model Verkort proces-verbaal LOS (WVGS), schikking betaald (transactie-methodiek)
• 17. Bijlage 7 Model Proces-verbaal van bevinding

5. Vaststelling gevaarlijke stoffen

5.1. Gevaarlijke stoffen volgens de WVGS

De WVGS, artikel 1, benoemt de volgende stoffen als gevaarlijke stoffen:

- ontplofbare stoffen en voorwerpen

- samengeperste, vloeibaar gemaakte of onder druk opgeloste gassen

- brandbare vloeistoffen

- brandbare vaste stoffen

- voor zelfontbranding vatbare stoffen

- stoffen die bij aanraking met water brandbare gassen ontwikkelen

- stoffen die de verbranding bevorderen

- organische peroxiden

- giftige stoffen

- infectueuze stoffen

- bijtende stoffen

- andere stoffen die voor de mens of het milieu gevaarlijk kunnen zijn, als zij in de WVGS, artikel 3, zijn aangewezen

De VLG werkt deze lijst uit. Daar vindt u álle gevaarlijke stoffen met name genoemd en ingedeeld per hoofdstuk (ontplofbare stoffen, giftige stoffen, bijtende stoffen enzovoort).

Producten die gevaarlijke stoffen bevatten die hun gevaarlijke eigenschappen hebben behouden, gelden ook als gevaarlijke stoffen (WVGS, artikel 1, lid 2).

Voorbeeld

Verf geldt als een gevaarlijke stof, omdat er brandbare vloeistoffen in zitten. Het vervoer van ongereinigde lege verpakkingen en het vervoer van niet gespoelde lege tanks waarin gevaarlijke stoffen zijn vervoerd, geldt als vervoer van gevaarlijke stoffen.

5.2. Vrijstellingen en uitzonderingen

Niet alle vervoer van gevaarlijke stoffen hoeft te voldoen aan de bepalingen van de WVGS:

- algemene vrijstellingen

gedeeltelijke vrijstellingen

- vervoer van radioactief materiaal

- internationaal vervoer door de krijgsmacht

5.2.1. Algemene vrijstellingen

Het vervoer van gevaarlijke stoffen moet voldoen aan het ADR. Er zijn echter ook vrijstellingen. De belangrijkste vormen van vervoer die volledig zijn vrijgesteld van de voorschriften van het ADR zijn:

- Particulieren die gevaarlijke stoffen in detailhandelverpakking (geen IBC's, grote verpakkingen of tanks) vervoeren, bestemd voor persoonlijk of huishoudelijk gebruik.

- Ondernemers die in het kader van hun werkzaamheden gevaarlijke stoffen vervoeren. Het vervoer moet wel ondergeschikt zijn aan de hoofdbedrijfsactiviteit. Een voorbeeld hiervan is het vervoer van een aantal gasflessen door een dakdekker (of loodgieter).

- Hulpdiensten die een bij een ongeval betrokken voertuig of defect voertuig, beladen met gevaarlijke stoffen, met een takel- of sleepwagen wegslepen.

- Brandstof (bijvoorbeeld diesel) die zich in een brandstoftank van een voertuig bevindt. Deze tank mag niet groter zijn dan 1500 liter.
De inhoud van een brandstoftank die op een aanhangwagen is aangebracht mag niet meer zijn dan 500 liter.
Ten hoogste 60 liter per voertuig mag worden vervoerd in bijvoorbeeld jerrycans.

5.2.2. Gedeeltelijke vrijstellingen

In de vorige paragraaf is aandacht besteed aan wijzen van vervoer die geheel waren vrijgesteld van het ADR. Er zijn ook gedeeltelijke vrijstellingen, namelijk:

1. vrijstelling 1000 punten

2. vrijstelling gelimiteerde hoeveelheden

3. vrijstelling uitgezonderde hoeveelheden

Bij deze vrijstellingen treft u gevaarlijke stoffen aan waarbij niet volledig voldaan hoeft te zijn aan alle regelgeving voor het vervoer van gevaarlijke stoffen. Denk hierbij aan het ontbreken van:

- oranje borden

- vervoersdocument

- gevarenkaart

- etc

5.2.3. Vervoer van radioactief materiaal

De WVGS is niet van toepassing op het vervoer van splijtstoffen, ertsen of radioactieve stoffen als bedoeld in artikel 1 van de Kernenergiewet (WVGS, artikel 2, lid 3).

Als u bij uw werkzaamheden radioactieve stoffen tegenkomt, dan worden de aanwezige documenten en vergunningen gecontroleerd op grond van de Kernenergiewet. Of het vervoer op een veilige manier gebeurt, wordt door andere instanties gecontroleerd (zie voorschrift Kernenergie).

5.2.4. Internationaal vervoer door de krijgsmacht

De WVGS is ook niet van toepassing op het internationaal vervoer van gevaarlijke stoffen door de krijgsmacht of door de krijgsmacht van een bondgenootschappelijke mogendheid (WVGS, artikel 2).

5.3. Gevarenklassen

Gevaarlijke stoffen worden ingedeeld in verschillende gevarenklassen. De gevarenklasse geeft het belangrijkste gevaar aan waarmee tijdens het vervoer rekening gehouden moet worden. Het voert te ver om in dit voorschrift alle gevaarlijke stoffen te beschrijven. In de volgende tabel zijn alle gevarenklassen opgesomd.

Tabel Overzicht gevarenklassen

Gevaren-klasse	Betekenis	Voorbeelden
........	.................	..............................................
1	ontplofbare stoffen en voorwerpen	zwart buskruit, springstoffen, dieptebommen, torpedokoppen, raketten, granaten, munitie, ontstekers, vuurwerk
2	gassen	samengeperste lucht (perslucht), vloeibaar petroleumgas (lpg) (brandbaar), zuurstof (brandbevorderend), waterstof, koolmonoxide, spuitbussen, kleine gaspatronen, zwaveldioxide (giftig), chloor (bijtend) en acetyleen (chemisch instabiel)
3	brandbare vloeistoffen	inkt, verf, lakken, harsoplossing, alcoholen, lijmen, vloeibare en brandbare pesticiden, aardolieproducten zoals benzine
4.1	brandbare vaste stoffen	lucifers, zwavel, metaalpoeders, (gemalen) rubberafval
4.2	voor zelfontbranding vatbare stoffen	gedroogd rioolslib, fosfor, (oliehoudend) katoenafval
4.3	stoffen die in contact met water brandbare gassen ontwikkelen	metaalpoeders (aluminium, magnesium, zink), calciumcarbide
5.1	oxiderende stoffen	waterstofperoxide, chilisalpeter; natriumchloraat, ammoniumnitraat(kunstmest)
5.2	organische peroxiden	tweecomponentenlijm, (opvul)middelen tegen houtrot
6.1	giftige stoffen	chloroform, arseen, cadmium, pesticiden (bestrijdingsmiddelen), antiklopmiddel voor motorbrandstof
6.2	infectueuze stoffen	Stoffen waarvan bekend is of waarvan redelijkerwijs kan worden aangenomen dat zij ziekteverwekkers bevatten; ziekteverwekkers zijn gedefinieerd als micro-organismen zoals onder meer bacteriën, virussen, parasieten en schimmels.
7	radioactieve stoffen	Radioactieve stoffen worden gebruikt voor waarnemings- en controleapparaten, röntgen- en bestralingsapparatuur en als controlemiddel bij productieprocessen (bijvoorbeeld: uranium). Let op! Deze stoffen vallen niet onder de WVGS.
8	bijtende stoffen	accuzuur, zwavelzuur, zoutzuur, natronloog
9	diverse gevaarlijke stoffen en voorwerpen	asbest, lithiumbatterijen, airbagmodules, verwarmde vloeistoffen bij een temperatuur van 100 graden Celsius of hoger en verwarmde vaste stoffen bij een temperatuur van 240 graden Celsius of hoger

Een uitgebreide toelichting op de verschillende gevarenklassen en het gebruik van de nummers kunt u vinden in het Handboek Douane, 12.20.20, onderdeel veiligheid. U kunt ook informatie vragen bij de vraagbaak WVGS.

5.4. Aanduiding gevaarlijke stoffen

5.4.1. Kenmerking en etikettering

Gevaarlijke stoffen kunnen in alle denkbare vervoermiddelen worden vervoerd. Die voertuigen moeten altijd zijn voorzien van oranje borden. Uitzonderingen zijn er voor vervoer in sommige kleinverpakkingen en bij vervoer van beperkte hoeveelheden. De oranje borden kunnen een gevaarsidentificatienummer en een UN-nummer bevatten. Bij het vervoer van stukgoederen kan volstaan worden met een oranje bord zonder die vermeldingen.

Aan iedere gevaarlijke stof of groep van stoffen is door de United Nations een UN-nummer toegekend. Aan de hand van dit nummer kan men over de hele wereld vaststellen om welke gevaarlijke stof het gaat. Het UN-nummer bestaat uit 4 cijfers.

5.4.2. Twee soorten oranje borden

Er zijn twee soorten oranje borden:

- oranje borden zonder cijfer codering

- oranje borden met cijfer-codering

De borden met cijfer-codering worden ook wel kemlerborden genoemd. Het kemlerbord is verdeeld in twee helften. Op de onderzijde is het UN-nummer vermeld. Op de bovenzijde staat het zogenaamde gevaarsidentificatienummer.Dit nummer zegt iets over het gevaar.

5.4.3. Voorbeelden gevaarsidentificatienummers

Enkele voorkomende nummers zijn:

30	Brandbare vloeistof
33	Zeer brandbare vloeistof
336	Zeer brandbare vloeistof, giftig
X423	Vaste stof die op gevaarlijke wijze met water reageert*
63	Giftige stof, brandbaar
88	Sterk bijtende stof
90	Milieugevaarlijke stof; diverse gevaarlijke stoffen

* Mag niet met water worden geblust

5.4.4. Kenmerking en etikettering

Stukgoedvervoer

- Kenmerking
Aan de buitenzijde van een vrachtauto beladen met stukgoed moet te zien zijn dat deze met gevaarlijke stoffen is beladen. Daarom moet de vrachtauto aan de voor- en achterzijde zijn voorzien van oranje borden.

- Etikettering
Als de vrachtauto stoffen/voorwerpen van de gevarenklasse 1 of 7 vervoert moet deze aan de buitenzijde ook zijn voorzien van etiketten behorende bij die klasse.

Stukgoedvervoer in containers

- Kenmerking
Een vrachtauto met een stukgoedcontainer, beladen met gevaarlijke stoffen, moet ook aan de voor- en achterzijde van oranje borden zijn voorzien.

- Etikettering
Daarnaast moeten er ook etiketten op alle vier zijden van de container zijn aangebracht.

Los gestort

- Kenmerking
Onder los gestort vervoer wordt verstaan het in een open laadbak of container los gestort vervoeren van gevaarlijke stoffen. Deze voertuigen moeten aan de voor- en achterzijde zijn voorzien van kemlerborden De borden met de kemlercodering mogen ook aan beide zijkanten zijn aangebracht. Maar het voertuig moet dan ook aan de voor- en achterzijde van oranje borden zijn voorzien.

- Etikettering
Aan beide zijkanten en aan de achterzijde moeten de juiste gevaarsetiketten zijn aangebracht.

Tankvervoer

- Kenmerking
Voertuigen met tanks (tankwagens, tankopleggers en tankcontainers) moeten, als ze zijn beladen met gevaarlijke stoffen, van kemlerborden zijn voorzien. Als er slechts één stof wordt vervoerd mogen de kemlerborden aan de voor- en achterzijde van het voertuig zijn aangebracht.

Er mogen ook blanco oranje borden worden gebruikt. Om duidelijk te maken welke stof wordt vervoerd moeten dan wel aan beide zijkanten kemlerborden zijn aangebracht. Is er sprake van meerdere compartimenten dan moeten er per compartiment kemlerborden zijn aangebracht.

- Etikettering
In alle gevallen moeten er aan beide zijkanten en aan de achterzijde de juiste gevaarsetiketten zijn aangebracht. Tankcontainers moeten echter aan alle vier zijden van etiketten zijn voorzien.

5.5. Voorschriften voor verpakkingen

Gevaarlijke stoffen kunnen verpakt worden in allerlei soorten verpakkingen zoals vaten, dozen en IBC's (`intermediate bulk container'). Deze verpakkingen moeten aan verschillende voorschriften voldoen:

- verpakking moet zijn toegestaan in de ADR

- verpakking is voorzien van bepaalde kenmerken

- verpakking heeft één of meer gevaarsetiketten met daarop de gevarenklasse

- verpakking vermeldt het UN-nummer

De meeste gevaarlijke stoffen zijn ingedeeld in verpakkingsgroepen. Een gevaarlijke stof kan ingedeeld zijn in drie verpakkingsgroep (I, II en III).

Stoffen in de verpakkingsgroep:

- I zijn zeer gevaarlijk

- II zijn middelmatig gevaarlijk

- III minder gevaarlijk

Om een stof veilig te kunnen verpakken behoort bij de verpakkingsgroep een verpakking die een bepaalde sterkte heeft. In het UN-kenmerk wordt de sterkte van de verpakking aangegeven door middel van een letter, namelijk X, Y of Z:

- X-verpakkingen zijn zeer sterk

- Y-verpakkingen zijn sterk

- Z-verpakkingen zijn minder sterk

Verpakkingsgroep	Betekenis	Verpakking	Sterkte
I	Zeer gevaarlijk	X	Zeer sterk
II	Middelmatig gevaarlijk	Y of X	Sterk
III	Minder gevaarlijk	Z, Y of X	Minder sterk

De vraagbaak WVGS is opgeleid om te beoordelen of de verpakking van gevaarlijke stoffen aan de gestelde eisen voldoet.

5.6. Veiligheid bij slechte weersomstandigheden

Afhankelijk van de wijze van vervoer geldt bij slechte weersomstandigheden bijvoorbeeld dichte mist of gladheid een vervoersverbod (zie VLG, bijlage 2). De vraagbaak WVGS kan - zonodig na overleg met de IVW - beslissen of het vervoer tijdelijk moet worden stopgezet.