Ga direct naar de inhoud
Ga direct naar de filters
Ga direct naar de footer
4 jaar sancties tegen Rusland: Zo onderschept en signaleert de Douane omzeiling van sanctiegoederen
Publicatiedatum 29-04-2026, 13:11 | Laatste update 29-04-2026, 13:11 |
De Europese Unie heeft op 23 april 2026 het twintigste sanctiepakket tegen Rusland ingevoerd. Het is de nieuwste in een reeks aan sanctiemaatregelen sinds het land 4 jaar geleden Oekraïne binnenviel.
De Douane handhaaft op enkele van die maatregelen door actief te controleren op sanctiegoederen en op basis van risicoprofielen bedrijven en personen die de maatregelen omzeilen in beeld te brengen. Er worden steeds nieuwe manieren gevonden om handel te blijven drijven in gesanctioneerde goederen met Rusland.
De Douane controleert op goederen die niet naar of over het grondgebied van Rusland mogen worden vervoerd of vanuit Rusland mogen worden ingevoerd. Douaniers opgeleid in de sanctiewetgeving controleren zendingen en bescheiden die daarbij horen om schendingen van de sanctiemaatregelen tegen te gaan.
Die controle gebeurt risicogericht: op basis van risicoprofielen selecteert de Douane aangiften op mogelijke gesanctioneerde goederen die worden verhandeld. Vermoeden we dat een zending goederen bevat die de EU niet in of uit mogen, omdat deze naar Rusland gaan of vandaar komen? Dan controleren we de zending. Dat leidt tot stopzettingen en soms vervolging.
De risicoprofielen worden opgesteld door het Douane Landelijk Tactisch Centrum (DLTC). Hiervoor worden risicosignalen gebruikt vanuit de Douane en van andere Nederlandse overheidspartijen. Maar ook van internationale partners, zoals andere douaneorganisaties en de Europese Commissie.
Omzeiling via derde landen
Onderscheppen van gesanctioneerde goederen wordt steeds lastiger. Er worden nieuwe en complexere routes gevonden om de sancties te omzeilen. Eerst gingen de goederen rechtstreeks naar Rusland, daarna gingen goederen via zogeheten omzeilingslanden in de buurt van Rusland en nu gaan goederen via landen die verder weg liggen of zelfs via meerdere landen naar Rusland.
De Douane kijkt daarom goed naar de achtergrond van bedrijven die ervan verdacht worden de sanctiemaatregelen te omzeilen. Hoe zijn deze organisaties ingericht en hebben ze een link met Russische bedrijven? In 4 jaar tijd zijn door onderzoeken naar bedrijven die de sancties omzeilen al veel risicoprofielen opgesteld, waardoor de Douane gerichter kan controleren.
Onderzoek
Wanneer het vermoeden bestaat dat een bedrijf de sanctiemaatregelen overtreedt, dan kan door de Douane een onderzoek worden ingesteld. Als een strafbaar feit is gepleegd, maakt de Douane een proces-verbaal op en draagt dat over aan het Openbaar Ministerie (OM). Het OM is vervolgens verantwoordelijk voor de strafrechtelijke afdoening van overtredingen van sanctiemaatregelen. De Douane heeft sinds de Russische inval in Oekraïne in februari 2022 104 processen-verbaal opgesteld.
Wat zijn sancties?
Sancties zijn een middel om invloed uit te oefenen binnen en tussen landen. Ze hebben verschillende doelen. Ten eerste dienen ze voornamelijk als economisch instrument. Nederland wil niet dat inkomsten van Russische olie en gas bijdraagt aan het financieren van de oorlog in Oekraïne, dus is het importeren van Russische olie en vloeibaar aardgas (lng) verboden.
Nederland wil ook niet dat wapens en andere militaire goederen met Europese oorsprong gebruikt kunnen worden om de agressie in Oekraïne voort te zetten. Daarom controleert de Douane streng op wapenexport en dual-use goederen. Dat zijn goederen die voor zowel civiele als militaire doeleinden kunnen worden gebruikt. Bijvoorbeeld brandvertragers voor in de bouw, die eveneens kunnen dienen als grondstof voor gifgas.
Ook willen we dat specifieke personen, zoals de oligarchen die veel vermogen en politieke macht vergaard hebben, niet bij Europese luxeproducten kunnen komen om hun omgeving mee te verrijken. En tot slot zijn sancties in hoge mate politiek symbolisch: we willen uitstralen dat agressie op het Europese continent nooit ongestraft zal blijven. Daarom is het belangrijk dat de Douane de sanctiemaatregelen blijft handhaven.